Zasięg podnośnika koszowego: dlaczego 20 metrów w pionie to nie 20 metrów w bok
To jest pytanie, które słyszymy najczęściej: „ma Pan dwudziestkę, to dosięgnie Pan do tego komina?". Odpowiedź prawie zawsze brzmi: to zależy, jak daleko od komina stanie samochód.
Podnośnik koszowy opisuje się jedną liczbą: 16 metrów, 20 metrów, 25 metrów. To wygodne, ale mocno mylące. Ta liczba to wysokość robocza, czyli wysokość, na jakiej znajdą się stopy operatora stojącego w koszu, gdy wysięgnik jest ustawiony w najbardziej korzystnej pozycji. W praktyce oznacza to: prawie pionowo, tuż obok samochodu.
Gdy trzeba sięgnąć w bok, sprawa wygląda inaczej.
Obszar pracy, czyli co maszyna naprawdę potrafi
Każdy podnośnik ma swój obszar pracy (nazywany też diagramem zasięgu albo kopertą roboczą). To wykres, na którym oś pionowa pokazuje wysokość, a pozioma odległość od maszyny. Punkty, do których kosz może dojechać, tworzą charakterystyczny kształt: wysoki i wąski u góry, szeroki i niski w środkowej części.
Producenci publikują ten wykres dla każdego modelu, i to osobno dla każdego obciążenia kosza. Oto dane z dokumentacji naszych dwóch maszyn:
| Maszyna | Wysokość robocza | Wysięg przy 80 kg | przy 165 kg | przy 265 kg |
|---|---|---|---|---|
| Multitel EC 16.2 ALU/AF | 16,20 m | 10,40 m | 8,80 m | 7,80 m |
| Multitel EC 20 ALU/AF | 20,00 m | 9,90 m | 8,60 m | 7,80 m |
Widać trzy rzeczy naraz.
Po pierwsze: wysięg boczny to zupełnie inna liczba niż wysokość i nie występują one jednocześnie. EC 20 wjedzie na 20 metrów, ale tylko przy wysięgniku prawie pionowo. Gdy trzeba sięgnąć 9 metrów w bok, kosz będzie znacznie niżej.
Po drugie: obciążenie kosza zmienia zasięg drastycznie. Ta sama szesnastka sięga 10,40 m w bok z jedną osobą, ale tylko 7,80 m przy pełnym udźwigu. Różnica to 2,6 metra, czyli często cała szerokość ogródka przed budynkiem.
Po trzecie, i to zaskakuje najczęściej: mniejsza maszyna sięga dalej w bok. EC 16.2 ma 10,40 m wysięgu, dwudziestka 9,90 m. Jeśli więc samochód musi stanąć daleko od ściany, a praca jest na umiarkowanej wysokości, podstawiamy szesnastkę, nie dwudziestkę.
Na naszej stronie głównej jest kalkulator zasięgu, w którym można ustawić własną wysokość i odległość i od razu zobaczyć, czy punkt mieści się w obszarze pracy.
Dlaczego tak jest: moment wywracający
Podnośnik jest dźwignią. Ciężar kosza razy odległość od osi obrotu daje moment, który stara się przewrócić samochód. Podpory (stabilizatory) przenoszą ten moment na grunt i wyznaczają, jak daleko można wychylić wysięgnik, zanim maszyna straci stateczność.
Producent wylicza granicę tego obszaru i zapisuje ją w tabeli udźwigu. Sterowanie podnośnika zna tę tabelę: gdy operator zbliża się do granicy, układ zabezpieczeń najpierw sygnalizuje, a potem po prostu blokuje dalszy ruch w tym kierunku. Nie da się tego obejść i nie należy próbować.
Waga w koszu skraca zasięg
To druga rzecz, która zaskakuje klientów. Ten sam podnośnik ma trzy różne obszary pracy, w zależności od tego, ile waży to, co jest w koszu. Producent rysuje dla nich trzy osobne krzywe: dla 80 kg, 165 kg i pełnego udźwigu 265 kg.
- Jedna osoba z podręcznymi narzędziami (do 80 kg) daje pełen zasięg boczny.
- Dwie osoby (do 165 kg) skracają go o mniej więcej półtora metra.
- Pełne obciążenie (265 kg) skraca go najmocniej. W naszym EC 16.2 ALU z 10,40 m robi się 7,80 m, czyli o 2,6 metra mniej.
Dlatego przy wycenie pytamy, ile osób ma pracować w koszu i czy trzeba wnieść na górę materiał. To nie jest formalność. Kilkadziesiąt kilogramów potrafi zadecydować o tym, czy dosięgniemy do narożnika budynku.
Ta sama zasada dotyczy materiału podnoszonego na górę. Paczka gontu w koszu to nie jest ten sam przypadek co wiertarka i wkrętarka.
Co jeszcze wchodzi w grę na budowie
Diagram zasięgu zakłada, że maszyna stoi na twardym, równym podłożu i ma miejsce na pełne rozłożenie podpór. W realnym świecie bywa różnie:
- Miejsce na podpory. Podpory rozkładają się na szerokość większą niż samochód. Wąska brama, murek albo zaparkowane auto potrafią wymusić rozstawienie częściowe, a to zmniejsza dopuszczalny wysięg.
- Nośność podłoża. Kostka nad piwnicą, świeżo zasypany wykop, studzienka kanalizacyjna, trawnik po deszczu. Pod podpory idą płyty rozkładające nacisk, a czasem trzeba przestawić maszynę.
- Przeszkody nad głową. Linie energetyczne, gałęzie, okap, balkon. Kosz musi mieć drogę dojazdu do punktu pracy, nie tylko sam punkt w zasięgu.
- Wiatr. Producent podaje dopuszczalną prędkość wiatru dla pracy na wysokości. Powyżej tej wartości pracę się przerywa. Na Mazurach to realny czynnik, zwłaszcza jesienią.
Jak przygotować się do rozmowy z nami
Żeby wycena była konkretna od pierwszego telefonu, przydają się trzy informacje:
- Na jaką wysokość trzeba wejść. Wystarczy przybliżenie: „dach kamienicy, trzy piętra“.
- Jak blisko da się podjechać. Czy samochód stanie pod ścianą, czy między nim a budynkiem jest trawnik, ogródek, parking albo ogrodzenie.
- Co trzeba zrobić na górze. Ile osób, jakie narzędzia, czy coś się wnosi lub znosi.
Z tymi trzema rzeczami zwykle jesteśmy w stanie powiedzieć przez telefon, czy się da, którą maszynę podstawimy i ile to potrwa. A jeśli się nie da, powiemy to od razu, zamiast przyjeżdżać na darmo.
Najczęstsze pytania
- Czy podnośnik 20 m sięgnie na wysokość 20 metrów w każdym miejscu?
- Nie. Pełna wysokość robocza jest dostępna tylko przy wysięgniku ustawionym niemal pionowo, czyli tuż obok samochodu. Im dalej w bok trzeba sięgnąć, tym niżej sięga kosz.
- Od czego zależy maksymalny wysięg boczny?
- Od modelu maszyny, od wysokości, na której pracuje kosz, oraz od obciążenia kosza. Nasz Multitel EC 16.2 ALU ma wysięg boczny 10,40 m przy 80 kg w koszu, 8,80 m przy 165 kg i 7,80 m przy pełnych 265 kg. EC 20 ALU odpowiednio 9,90 m, 8,60 m i 7,80 m. Żadnej z tych wartości nie osiąga się na maksymalnej wysokości.
- Czy waga osób w koszu wpływa na zasięg?
- Tak, i to znacząco. Producent podaje trzy osobne krzywe zasięgu: dla 80 kg, 165 kg i 265 kg. W naszym EC 16.2 ALU różnica między najlżejszym i najcięższym wariantem wynosi 2,6 metra wysięgu bocznego. Układ zabezpieczeń sam zablokuje ruch przy przekroczeniu dopuszczalnego momentu.
- Jaki jest maksymalny udźwig kosza?
- 265 kg w obu naszych maszynach. To suma masy ludzi, narzędzi i materiału. Przy pełnym obciążeniu maszyna sięga jednak wyraźnie bliżej niż z jedną osobą w koszu.
- Który podnośnik sięga dalej w bok?
- Mniejszy. Multitel EC 16.2 ALU ma wysięg boczny do 10,40 m, a większy EC 20 ALU do 9,90 m. Dwudziestka wygrywa wysokością, szesnastka zasięgiem w bok, dlatego przy wyborze maszyny pytamy nie tylko o wysokość, ale też o to, jak daleko od budynku stanie samochód.
- Co zrobić, gdy punkt pracy jest poza zasięgiem?
- Zwykle wystarczy zmienić miejsce postoju maszyny, na przykład podjechać od innej strony budynku albo na sąsiednią działkę za zgodą właściciela. Dlatego przy wycenie pytamy nie tylko o wysokość, ale też o to, gdzie da się ustawić samochód.